سرقفلی یکی از حقوق مالی است که در مراکز تجاری بیشترین کاربرد را دارد. در واقع، هنگامی که شخصی، ملکی تجاری را از مالک آن اجاره میکند، پس از مدتی و با موفقیت در کسب و کار، کم کم به شهرتی میرسد که مشتریان به واسطه آن شهرت به آن ملک پا میگذارند. زمانی که مستاجر قصد تخلیه ملک تجاری را داشته باشد، میتواند به واسطه شهرتی که در مدت اجاره خود در این مکان کسب کرده، حقی با عنوان حق سرقفلی را از مالک یا مستاجر بعدی مطالبه نماید. سرقفلی خود به خود قابل مطالبه نمی باشد، بلکه هنگام امضای عقد اجاره، مستاجر و مالک باید بر میزان آن توافق نمایند. سرقفلی ممکن است به صورت واقعی و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص ملک تجاری و مواردی از این قبیل ایجاد شود یا به صورت مجازی و ناشی از تلاش مستاجر برای رونق کسب و کار خود و رسیدن به شهرت تجاری باشد. در صورت نیاز به مشاوره یا پیگیری حقوقی در زمینه سرقفلی، وکیل ملکی شیراز میتواند به شما کمک کند. در ادامه مقاله در مورد نحوه ی توقیف سرقفلی صحبت خواهیم کرد.
توقیف سرقفلی و حق کسب و پیشه
همانطور که در بالا اشاره کردیم، سرقفلی یکی از حقوق مالی املاک تجاری محسوب میشود، و در صورتی که مالک یا مستاجری که این حق را دارند، محکومیت مالی پیدا کنند، میتوانند آن را در ازای طلب مالی توقیف کنند. مواردی که معمولاً سرقفلی در آنها قابل توقیف می باشد، عبارتند از:
توقیف سرقفلی بابت مهریه: با توجه به این که سرقفلی نوعی ارزش اقتصادی برای ملک تجاری به حساب می آید و ارزش مادی دارد، میتوان آن را به خاطر دریافت مهریه، توقیف کرد. در این هنگام، میتوان درخواست توقیف را به دادگاه حقوقی یا دفترخانه محل ثبت عقد ازدواج ارائه کرد.
توقیف سرقفلی در اجرای احکام: در محاکم حقوقی، سرقفلی به عنوان ضمانتی برای اجرای احکام نیز قابل توقیف می باشد. به این ترتیب، سرقفلی تا زمان صدور حکم دادگاه حقوقی توقیف می گردد. در صورتی که رای دادگاه به نفع درخواست کننده توقیف سرقفلی صادر گردد، پس از طی مراحل اجرای حکم، این حق به او منتقل میشود.
توقیف سرقفلی در محکومیت های مالی: در محکومیتهای مالی نیز سرقفلی قابل توقیف می باشد.
به طور کلی، امکان توقیف سرقفلی در املاک تجاری و دعاوی مالی و حقوقی وجود دارد، اما اگر دارنده سرقفلی مستاجر باشد، مزایده آن در صورتی مجاز می باشد که ملک به موجب یک اجارهنامه رسمی به وی منتقل شده باشد. فروش سرقفلی هم در این صورت در شرایطی امکانپذیر است که در قرارداد اجاره، اجازه انتقال سرقفلی به مستاجر داده شده باشد. در غیر این صورت، فروش سرقفلی تنها با اجازه مالک ملک امکانپذیر می باشد، و امکان توقیف و مزایده سرقفلی بدون رضایت مالک ملک تجاری امکان نخواهد داشت.
درخواست توقیف سرقفلی برای مهریه
زوجه می تواند طبق ماده 117 قانون آیین دادرسی مدنی همزمان با طرح دعوی برای مهریه، از دادگاه درخواست تامین خواسته نماید تا در راستای توقیف سرقفلی برای مهریه و یا سایر اموال قبل از ابلاغ قرار به زوج، اقدام گردد و اگر این درخواست قبل از درخواست مهریه باشد زوجه باید ظرف ده روز نسبت به درخواست توقیف سرقفلی برای مهریه اقدام نماید. در غیر این صورت دادگاه به درخواست زوج، می تواند قرار توقیف اموال را لغو می نماید.
توقیف سرقفلی برای مهریه از طریق دادگاه
زوجه می تواند از طریق دادگاه خانواده برای گرفتن مهریه خود اقدام نماید که برای این منظور، زوجه باید دادخواست مهریه و عقدنامه خود را به دادگاه تسلیم نماید و دادگاه در صورتی که زوج در طول زمان زندگی با زوجه هیچگونه اقدامی برای دادن مهریه به زوجه نکرده باشد او را مجاب می کند که نسبت به پرداخت این دین هر چه زودتر اقدامات لازم را انجام دهد، اما گاهی زوج از دادن مهریه امتناع می ورزد و هیچ تلاشی برای پرداخت آن نمی کند حتی با وجود اینکه از لحاظ مالی این توانایی را هم داشته باشد به همین منظور زوجه می تواند درخواست توقیف اموال را به دادگاه تسلیم نماید و این اموال می تواند اموال منقول و غیر منقولی مانند سرقفلی باشد.
همچنین بخوانید: دعاوی خلع ید
توقیف سرقفلی برای مهریه از طریق اجرای ثبت
در این روش زوجه برای گرفتن مهریه خود باید عقدنامه ازدواج خود را به دفتر خانه محل ثبت عقد ببرد و از دفترخانه تقاضای صدور اجراییه نماید، پس از گرفتن اجراییه برای دریافت مهریه خود، باید آن را به اداره ثبت تقدیم نماید و نسبت به پرداخت نیم عشر دولتی برای گرفتن مهریه خود اقدامات لازم را انجام می دهد. زوجه می تواند از جمله اموالی که برای توقیف به اداره ثبت معرفی می کند سرقفلی یک ملک یا یک مغازه زوج را معرفی نماید.
شرایط توقیف سرقفلی و حق کسب و پیشه
- ملک باید دارای سند رسمی باشد.
- بدهکار مالک رسمی سرقفلی و حق کسب و پیشه باشد.
- امکان انتقال آن به غیر وجود داشته باشد.
- نحوه توقیف سرقفلی در اجرای ثبت
در صورتی که ملکی دارای سند رسمی باشد و بدهکار مالک رسمی عین و سرقفلی ملک باشد.اداره اجرای ثبت می تواند طی مکاتبه با واحد ثبتی و با اعلام کد ملی بدهکار و یا اعلام پلاک ثبتی ملک نسبت به اخذ استعلام ثبتی و توقیف سرقفلی اقدام نماید. اما درصورتی که محکوم علیه مستاجر باشد و سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت به وی به موجب سند رسمی به وی واگذار شده باشد. می توان به صورت مکاتبه رسمی با اداره ثبت مربوطه مراتب دستور توقیف حقوق مذکور جهت ثبت در پرونده را اعلام کرد. اما اگر انتقال به صورت عادی یا به صورت حکم قانونی و بدون تنظیم سند رسمی صورت گرفته باشد، امکان توقیف ثبتی آن با توجه به عدم مالکیت رسمی مستاجر و عدم پذیرش اسناد عادی در دادگاه و مطابق ماده 22 و 46 و 47 و 48 قانون ثبت امکان پذیر نمی باشد و ممنوع است.
نحوه توقیف سرقفلی در اجرای احکام
درخصوص نحوه توقیف سرقفلی در اجرای احکام از طریق دادگاه، علاوه بر اینکه ملک باید دارای سند رسمی مالکیت باشد و بدهکار نیز مالک رسمی عین و سرقفلی ملک باشد. دراین حالت اداره اجرای ثبت می تواند به واحد ثبتی با اعلام کد ملی بدهکار یا اعلام پلاک ثبتی ملک نسبت به اخذ استعلام ثبتی و توقیف سرقفلی اقدام نماید.
آیا سرقفلی قابل مزایده است؟
در صورتی که ملک دارای سند رسمی باشد و بدهکار مالک رسمی عین و سرقفلی ملک باشد و یا مستاجر به صورت رسمی سرقفلی با حق انتقال به غیر داشته باشد، سرقفلی قابل مزایده خواهد بود. درغیراینصورت سرقفلی توقیف خواهد شد و فروش آن منوط به رضایت مالک می باشد.
مزایده سرقفلی بدون رضایت مالک
بدون اخذ رضایت مالک امکان مزایده سرقفلی وجود نخواهد داشت و در صورت انجام، فاقد اعتبار است و قابل اعتراض از سوی مالک می باشد.
نحوه توقیف و مزایده سرقفلی مشاعی
با فرض تعلق سرقفلی به مالک یا انتقال رسمی سرقفلی به مستاجر و با اعطای حق انتقال به غیر امکان توقیف و مزایده قدرالسهم مشاعی سرقفلی متعلق به بدهکار وجود خواهد داشت.
امکان توقیف سرقفلی بابت مهریه
با فرض انتقال رسمی سرقفلی به زوجه و اعطا یا اخذ رضایت مالک جهت انتقال سرقفلی امکان توقیف سرقفلی متعلق به زوج وجود خواهد داشت.
آیا امکان بازداشت و فروش حق سرقفلی وجود دارد؟
توقیف سرقفلی به وسیله اجرا جایز می باشد. ولی چون این حق معلق است و تا زمانی که مستقر نشده است انجام عملیات اجرایی مجاز نمی باشد. با توجه به اینکه سرقفلی و همچنین حق کسب، پیشه یا تجارت، حق مالی و دینی می باشد و طبق ماده 54 آئین نامه اجرائی ، مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا است و توقیف آن برای استیفای محکوم به بلامانع می باشد. اما در فرضی که مستاجر حق انتقال به غیر نداشته باشد، امکان مزایده و فروش آن بابت بدهی مستاجر در مقام اجرای حکم قطعی محکومیت وی وجود خواهد داشت و باید مالک، رضایت داشته باشد. همچنین انتقال سرقفلی منفک از منافع عین مستاجره امکان پذیر نمی باشد.
نحوه ی انتقال به غیر سرقفلی
در صورتی که سند سرقفلی رسمی داشته باشد و مالک سرقفلی حق انتقال به غیر را نیز داده باشد می توان نسبت به انتقال به غیر سرقفلی اقدام نمود، در غیر اینصورت اگر سرقفلی دارای سند عادی باشد و مالک هم حق انتقال به غیر را داده باشد، مالک سرقفلی نمی تواند با یک سند عادی اقدام به انتقال به غیر سرقفلی نماید.
سخن پایانی
توقیف سرقفلی و حق کسب و پیشه از مواردی هستند که در محکومیتهای مالی میتوان به عنوان توقیف اموال، اجرایی کرد. سرقفلی ارزش اقتصادی دارد. بنابراین، اگر ملک سند رسمی داشته باشد، بدهکار مالک سرقفلی باشد و این حق قابل انتقال به غیر باشد، میتوان درخواست توقیف آن را به محاکم حقوقی ارائه کرد. برای اینکه این روند به درستی انجام دهید، پیشنهاد میکنیم که قبل از هر اقدامی با بهترین وکیل سرقفلی شیراز و یا کارشناس دعاوی ملکی باتجربه در این زمینه مشورت بگیرید.
