تامین دلیل به معنای اقدام قانونی برای جمع آوری و حفظ هرگونه مدرکی است که بتواند در دادگاه برای اثبات ادعای شما مورد استفاده قرار بگیرد. این مدارک می توانند شامل اسناد رسمی، اظهارات کارشناس، شهادت شهود یا حتی بررسی و بازدید از محل وقوع موضوع دعوی باشند. دلایل مختلفی برای استفاده از تامین دلیل وجود دارد که به شرح زیر می باشد:
- جلوگیری از هدر رفتن یا دستکاری مدارک
- جمع آوری اطلاعات و مدارک قبل از طرح دعوی
- تسهیل روند رسیدگی به دعوی
به طور کلی تامین دلیل یک ابزار مهم و مفید در دعاوی حقوقی می باشد که میتواند به شما در اثبات حقانیت خود در دادگاه کمک نماید.
انواع تامین دلیل چیست؟
تامین دلیل انواع مختلفی دارد که به شرح زیر می باشد:
- معاینه محل
در این روش، از کارشناس منتخب دادگاه خواسته میشود تا به محل وقوع دعوی اعزام شوند و با بررسی اوضاع و احوال، گزارشی از مشاهدات خود تهیه کنند. به عنوان نمونه، اگر در خصوص مالکیت یک دیوار اختلاف وجود داشته باشد، کارشناس می تواند با بررسی محل در تشخیص مالکیت دیوار به دادگاه کمک کند. - استماع شهادت شهود
در این روش، شاهدین دعوی به دادگاه احضار می شوند و در مورد موضوع دعوی سوگند یاد می کنند. شهادت شاهدین میتواند در اثبات حقانیت یکی از طرفین دعوی موثر واقع شود. - کسب نظر کارشناس
در این روش، دادگاه از کارشناس متخصص در رشته مربوطه نظرخواهی میکند و نظر کارشناس میتواند در خصوص موضوعات فنی و تخصصی برای دادگاه راهگشا باشد. - تحقیق محلی
در این روش، دادگاه می تواند از طریق تحقیق محلی، اطلاعات مربوط به موضوع دعوی را جمع آوری نماید. برای نمونه، اگر در خصوص سابقه یک رسم محلی اختلافی وجود داشته باشد، دادگاه می تواند از طریق تحقیق محلی، اطلاعات مربوط به آن رسم را جمع آوری نماید. - جلب و اخذ سند
در این روش، خواهان دعوی می تواند از طریق دادگاه تقاضا کند که دستور دهد تا سندی که در اختیار خوانده دعوی است، را به دادگاه ارائه دهد. - اعتبار تامین دلیل
منظور از این نوع تأمین صورت برداری و حفظ آن است و تاثیری بر تایید یا رد ارزش دلیل موردنظر ندارد. علاوه بر این حتی به معنای پذیرش دلالت یک دلیل بر ادعای مدعی نیز نیست و ممکن است شخصی، چیزی را دلیل اثبات ادعای خود بداند، اما در حقیقت این طور نباشد. مرجع انجام تأمین به صرف ادعای درخواست کننده مبنی بر اینکه امری دلیل و مدرک دعوای آینده اوست، قرار تأمین را صادر و اجرا میکند و دادگاه رسیدگی کننده به دعوا باید دلیل موردنظر مدعی را ارزیابی و در خصوص اعتبار و ارزش آن تصمیم گیری کند.
همچنین بخوانید: جعل امضا و مجازات آن
چه زمانی باید از تامین دلیل استفاده کنیم؟
استفاده از تامین دلیل در شرایط گوناگون مفید واقع می شود. در ادامه به برخی از این شرایط اشاره خواهیم کرد:
- زمانی که احتمال از بین رفتن یا دستکاری دلایل وجود داشته باشد:
ممکن است مدارکی که برای اثبات دعوای شما وجود دارند، در معرض خطر از بین رفتن یا دستکاری باشند. در این شرایط، استفاده از تامین دلیل میتواند به شما کمک کند تا از این وقایع جلوگیری نمایید. - زمانی که دسترسی به دلایل در آینده دشوار یا غیرممکن باشد:
گاهی ممکن است دسترسی به دلایل در آینده دشوار و یا غیرممکن باشد. برای نمونه، ممکن است شاهد از دنیا برود یا یک سند رسمی مفقود گردد. در این شرایط، استفاده از تامین دلیل میتواند به شما کمک کند تا این دلایل را حفظ نمایید. - زمانی که خواهان دعوی قصد دارد قبل از طرح دعوی، اطلاعات و مدارک بیشتری جمع آوری نماید:
گاهی لازم است قبل از طرح دعوی، اطلاعات و مدارک بیشتری راجع به موضوع دعوی جمع آوری نمایید. برای نمونه ممکن است لازم باشد از یک محل بازدید کنید یا از یک کارشناس نظرخواهی کنید. در این شرایط، استفاده از تامین دلیل میتواند برای شما راهگشا باشد و به شما کمک کند تا این اطلاعات و مدارک را قبل از طرح دعوی جمع آوری نمایید. - زمانی که خواهان دعوی قصد دارد قبل از طرح دعوی، خوانده را تحت فشار قرار دهد:
گاهی استفاده از تامین دلیل میتواند خوانده دعوی را تحت فشار قرار دهد تا به خواسته های خواهان دعوی عمل نماید. برای نمونه، اگر خواهان دعوی از طریق تامین دلیل، مدارکی جمع آوری کند که نشان دهنده حقانیت او باشد، خوانده دعوی برای جلوگیری از طرح دعوی، به خواستههای خواهان دعوی عمل می کند. - زمانی که خواهان دعوی قصد دارد با استفاده از دلایلی دعوی خود را در مراجع قضایی اثبات نماید:
گاهی ممکن است دلایل جمعآوری شده در یک دعوی، را برای اثبات دعوی خود در مراجع قضایی دیگر نیز استفاده کنید. برای نمونه، ممکن است زمانی لازم باشد مدارکی که در یک دعوی حقوقی جمعآوری کرده اید را در یک دعاوی کیفری دیگر نیز استفاده کنید. در این شرایط، استفاده از تامین دلیل میتواند به شما کمک کند تا این دلایل را به صورت رسمی و معتبر جمع آوری نمایید.
در نهایت، اینکه چه زمانی از تامین دلیل استفاده نمایید، به شرایط و نوع دعوی شما بستگی دارد.
اگر موضوع دعوی شما مربوط به یک ملک باشد و احتمال تصرف عدوانی توسط خوانده وجود داشته باشد، میتوانید قبل از طرح دعوی، از طریق تامین دلیل، از وضعیت ملک بازدید کنید و عکس و فیلم تهیه کنید و به دادگاه ارائه دهید. یا اگر موضوع دعوی شما مربوط به یک موضوع تخصصی باشد، میتوانید قبل از طرح دعوی، از طریق تامین دلیل، نظر یک کارشناس را در مورد موضوع دعوی خود اخذ نمایید.
این کار معمولاً توسط وکیل حقوقی متخصص، دعاوی ملکی و دعاوی ثبتی انجام می گیرد. بهتر است قبل از طرح دعاوی از وکیل متخصص مشاوره بگیرید.
همچنین بخوانید: دعاوی توقیف عملیات اجرایی
تفاوت تامین دلیل و تأمین خواسته
تامین دلیل با تامین خواسته تفاوت هایی دارد. تامین دلیل برای حفظ دلایل طرح دعوی و کمک به اثبات دعوا می باشد در حالی که تأمین خواسته برای پیشگیری از مشکل فقدان مال خوانده در هنگام اجرای حکم می باشد. به عبارت دیگر تأمین خواسته از مشکل فقدان مال خوانده در زمانی که دادگاه به نفع خواهان رای صادر می کند پیشگیری میکند.
هزینه تامین دلیل
هزینه تامین دلیل از نوع دعاوی غیرمالی است و هزینه آن به تناسب نوع دعوی از 200 هزار ریال تا یک میلیون ریال می باشد. البته باید توجه داشت که تامین دلیل با ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری انجام می گیرد و در نتیجه خواهان باید هزینه کارشناس رسمی را نیز پرداخت نماید و این مبلغ را به حساب کانون کارشناسان رسمی دادگستری واریز می کند و پس از ارائه اصل فیش به شعبه شورا حل اختلاف، کارشناس تعیین میشود و خواهان میتواند با هماهنگی کارشناس اقدامات لازم را انجام دهد. ارائه نظریه کارشناس به شورا نیز حدود 10 الی 15 روز زمان نیاز دارد.
نمونه دادخواست تامین دلیل فوری
دادخواست تامین دلیل فوری یعنی خواهان باید به دلیل فوری بودن امر و اینکه هر لحظه امکان از بین رفتن دلایل یا تحریف آنها وجود دارد، درخواست تامین دلیل را به مرجع صالح ارائه دهد. بنابراین شورای حل اختلاف ابتدا شرایط صدور قرار تامین را بررسی نماید و سپس دلایل جمع آوری شده را به خوانده ابلاغ نماید. نمونه دادخواست تامین دلیل فوری به صورت زیر می باشد:
مشخصات خواهان: نام، نام خانوادگی، آدرس و شغل
مشخصات خوانده: نام، نام خانوادگی، آدرس و شغل
موضوع خواسته: تامین دلیل مطالبه خسارت ناشی از ترکیدگی لوله ابلاغ قبل از اجرا
دلایل و منضمات: استشهادیه، عکس و سایر مستندات
با سلام و احترام
ریاست محترم شورای حل اختلاف، احتراما، به استحضار می رساند، اینجانب…….. فرزند……. به کد ملی ……. مالک ملک مسکونی به آدرس ….. ….. با پلاک اصلی …….. و فرعی……….و خواهان هستم. خوانده همسایه طبقه پایین است که به دلیل ترکیدگی لوله در منزل ایشان، سقف منزل اینجانب آسیب دیده اما خوانده توجهی به خسارت وارد شده ندارد و جبران خسارت را قبول نمیکند.
