جعل امضا چیست و جاعل چه کسی است؟
امروزه امضا در زندگی روزمره ما کاربرد های فراوانی دارد و بدون آن بسیاری از امور با خلل مواجه می شود. اما با این حال گاهی همین امضاها از سوی افراد جاعل مورد سوء استفاده قرار می گیرد. و باعث ایجاد مشکلاتی برای افراد می شود. قانون کشورمان، جعل امضا را جرم می داند و مجازاتی برای آن قائل شده است و سته به اینکه جرم توسط چه کسی و در چه اسنادی صورت می گیرد مجازات های متفاوتی برای آنها قرار داده است. علاوه بر اینکه جعل امضا جرم می باشد، استفاده از آن توسط دیگری یا جاعل نیز جرم محسوب می شود و مجازات در پی دارد.
جاعل هم به کسی گفته می شود که با تقلب و حیله و نیرنگ، سند یا نوشتهای را تغییر میدهد تا با این تغییر، ضرری به دیگری وارد نماید.
هر فردی امضای کاملا شخصی و منحصر به فردی دارد و ممکن است دیگران برای سوءاستفاده از نام او امضای وی را جعل کنند که این کار هم جرم محسوب می شود. با توجه به اینکه قانونگذار برای جعل امضا مجازات تعیین کرده است برای تقلید از امضای دیگری و استفاده از آن در مقام ضرر نیز مجازاتی در نظر گرفته است. چک، قولنامه، اجاره نامه و اسنادی نظیر اینها باید توسط اشخاصی که این اسناد متعلق به آنهاست، امضا و مهر شوند، چون ممکن است جاعل امضا و مهر اشخاص را جعل کنند و سپس از سند جعلی به ضرر صاحب این اسناد استفاده کنند. در واقع جاعل کسی است که خود را به جای صاحب اصلی امضا جا می زند و یا اینکه با تقلب و تزویر از امضای دیگری سواستفاده می کند.
انواع جعل امضا در قانون مجازات اسلامی (جعل مادی و معنوی)
ما دو نوع جعل امضا در قانون کشورمان داریم که عبارتند از:
جعل مادی و جعل معنوی
- جعل مادی: اگر جعل توسط فرد عادی یا کارمند دولتی صورت پذیرد را جعل عادی می گویند. مانند کارمند مالیاتی که در حوزه آموزش و پرورش اسنادی را جعل کند، این نوع تقلب را جعل مادی میگویند.
- جعل معنوی: اگر جعل توسط کارمندان دولت انجام گیرد و در حوزه کاری خودش هم باشد، جعل معنوی می گویند.
همچنین بخوانید: جعل سند ملکی ادعای جعل اسناد و مجازات
مجازات جعل امضای افراد عادی
جعل به هر دلیلی که انجام شود، نوعی تقلب محسوب شده و پیگرد قانونی خواهد داشت.
طبق ماده 536 قانون مجازات اسلامی، اگر شخصی اقدام به جعل یا تزویر اسناد و نوشته های غیر رسمی نماید یا با علم به این موضوع آن را به کار برد، علاوه بر جبران خسارت وارده از سه ماه تا یک سال به حبس یا به پرداخت 8 تا 30 میلیون تومان، جزای نقدی نیز محکوم می گردد.
مجازات جعل امضا مقامات
طبق ماده 532 قانون مجازات اسلامی، اگر کارمندان و مسئولین دولتی مرتکب جعل اسناد و نوشته های رسمی شوند، علاوه بر مجازات های اداری و جبران خسارت وارده، از 1 تا 5 سال حبس و یا پرداخت 16 تا 82 میلیون تومان جزای نقدی نیز محکوم خواهند شد.
مجازات جعل امضا متوفی
جعل کردن امضاء فرد متوفی چه پدر و یا مادر شما و یا افرادی که آنها را نمی شناسید، باشند در قانون مجازات اسلامی ایران جرم محسوب می شود و مجازات آن با توجه به نیت و دلیل جعل کردن امضاء فرد متوفی متغیر می باشد.
طبق ماده 523 قانون مجازات اسلامی هرگاه فردی اقدام به جعل کردن امضا فرد متوفی کند، به 2 الی 6 سال حبس و پرداخت جریمه نقدی محکوم خواهد شد.
روش های تشخیص جعل امضا
تشخیص این که امضای سند واقعی است و یا جعلی کار آسانی نیست و در صورتی که جاعل فردی ناشی و غیر متبحر باشد می توان به راحتی با بررسی و خواندن سند، به جعلی بودن آن پی برد. اما در بسیاری از موارد، جعل امضا به صورت حرفه ای انجام می گیرد، که در این صورت امضای جعلی با سه روش قابل تشخیص می باشد و شامل روش فیزیکی، شیمیایی و مقایسهای می باشد. کارشناسان خط و امضا می توانند امضاهای جعلی را به راحتی تشخیص دهند. آنها با استفاده از ابزارهای آزمایشگاهی و یا به صورت تجربی و یا با روش هایی از جمله مقدار فشاری که بر قلم وارد شده، جهت حرکت قلم یا دست، نوع مرکب خودکار یا قلم، تطبیق شکستگی های خط و یا امضایی ادعایی با امضا و خط اصلی، تقدم یا تاخر امضا نسبت به نوشته، نو یا کهنه بودن قلم و … می توانند امضای جعلی را تشخیص دهند و قاضی را در صدور حکم یاری رسانند.
در صورتی که روش مقایسه ای و فیزیکی برای تشخیص جعلی بودن امضا کافی نباشد، از روش های شیمیایی استفاده می کنند. در روش شیمیاییِ تشخیص امضای جعلی، میزان خطا پذیری را به حداقل می رساند، برای این کار از رنگ و جوهر های مخصوصی استفاده می کنند. همچنین پرتوهای نورانی برای تشخیص تقدم و تاخر جوهر و یا اندازه گیری مقدار فشاری که بر روی کاغذ وارد شده و الیافی که کاغذ را مخدوش کرده، هم می تواند به کارشناسان در تشخیص جعلی بودن امضا کمک کند.
همچنین بخوانید: خیانت در امانت مجازات جرم خیانت در امانت
اقسام طرح دعوای جعل
- ادعای جعل نسبت به سند: هر یک از طرفین دعوا که در دادگاه، سندی رسمی یا عادی علیه آنها ارائه شده و می خواهند نسبت به اصالت سند ارائه شده علیه خود اعتراض نمایند، می توانند در مقابل اسناد عادی اظهار انکار نمایند و در مورد اسناد عادی و رسمی ادعای جعلی بودن را مطرح نمایند، زیرا ادعای جعل سند در دادگاه هم نسبت به اسناد رسمی و هم نسبت به اسناد عادی قابل مطرح شدن و بررسی می باشد. لازم به ذکر است که اعتراض به اصالت سند به شیوه جعلی صرفا با همین ادعای جعل صورت می گیرد.
- ادعای جعل کیفری: اگر شخصی بخواهد نسبت به سند جعلی اعتراض نماید، می تواند به دادگاه کیفری مراجعه کند و از جعل کننده سند به جرم جعل سند شکایت نماید.
- ادعای جعل حقوقی و انواع آن: ادعای جعل حقوقی خود به دو نوع ادعای جعل اصلی و جعل تبعی انجام می پذیرد. برای نمونه اگر شخصی مطلع شود که سند یا قسمتی از یک سند به زیان او جعل شده است و به هر علتی شکایت کیفری نکند، می تواند علیه شخصی که سند را در اختیار دارد ادعای جعل کند و با اثبات جعلیت آن سند، حکم جعلی بودن سند را بگیرد و پس از نهایی شدن آن حکم از نگرانی وجود سند بر علیه خودش فارغ گردد. این شیوه طرح ادعای جعلی بودن سند را ادعای جعل اصلی می گویند.
علاوه بر ادعای جعل اصلی ، ادعای جعل تبعی نیز در دادگاه ها قابل رسیدگی می باشد. ادعای جعل تبعی در صورتی قابل مطرح شدن است که سندی عادی یا رسمی در دعوایی مورد استناد یکی از طرفین دعوا قرار بگیرد و طرف مقابل در مقام دفاع از خود در برابر سند، به اصالت آن سند در چارچوب ادعای جعل اعتراض نماید. مانند زمانی که خواهان به استناد یک چک در دادگاه اقامه دعوای مطالبه وجه چک نماید و در مقابل ، خوانده برای دفاع از خود ادعا کند که چک جعل شده است .
بهترین وکیل جعل اسناد در شیراز داریوش امیرپور آماده است با ارائه خدماتی در زمینه مشاوره حقوقی به شما عزیزان پیرامون دعوای حقوقی جعل و انواع آن پاسخ دهد .
