حق رقبی چیست؟
حق رقبی یکی از انواع حق انتفاع است و به معنای بهره بردن و حق استفاده از مال یا ملک متعلق به دیگری برای مدت معینی می باشد. در واقع چنین می توان بیان کرد که، حقی است که به موجب عقد آن، شخص اجازه دارد از مالی که در تملک شخص دیگری است و یا مالک خاصی ندارد استفاده نماید و پس از اتمام مدت معین شده حق انتفاع خاتمه می یابد و منافع مال به مالک اصلی بر می گردد. برای نمونه صاحب خانه ای حق سکونت و استفاده از ملکی را به مدت یک سال و یا بیشتر به دیگری واگذار کند. ممکن است این سوال پیش آید که آیا حق انتفاع همان اجاره است؟
در پاسخ باید بگوییم، خیر. زیرا شباهت هایی در این عقد وجود دارد ولی می توان گفت که این دو عقد با هم متفاوت هستند. زیرا در عقد اجاره زمان برای تعیین مدت اجاره مد نظر گرفته می شود و مالکیت وجود دارد اما در انتفاع صرفا حق بهره برداری محدود می باشد. در عقد اجاره مبلغی به عنوان اجاره بها در نظر گرفته می شود اما در عقد انتفاع ممکن است هیچ پرداختی وجهی هم صورت نگیرد.
ویژگی های حق رقبی
- مدت دار بودن که مهمترین ویژگی حق رقبی است و برای مدت مشخص و محدود واگذار می شود.
- عدم انتقال مالکیت که مال همچنان در اختیار مالک اصلی است و فقط حق استفاده از منافع مال به شخص دیگری واگذار می شود.
- بازگشت منافع به مالک که پس از اتمام مدت مشخص شده حق رقبی، استفاده از مال و منافع آن به مالک اصلی باز می گردد.
قرارداد حق انتفاع سکنی و رقبی
رقبی حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می شود. اگر حق انتفاع، سکونت در مسکنی باشد حق سکنی نامیده می شود و این حق به سه طریق عمری و رقبی و سکنی برقرار می شود و در صورتي كه شما منافع ملك خود را برای سکونت در اختيار ديگري قرار دهيد، حق انتفاع واگذار شده را حق انتفاع سكنی می نامند. واگذاری حق انتفاع می تواند معوض و يا به صورت رايگان باشد.
مشاوره حقوقی با وکیل ملکی
تفاوت حق عمری با رقبی و سکنی
حق عمری، حق سکنی و حق رقبی از انواع حق انتفاع هستند. این سه نوع حق با هم تفاوت هایی دارند و شرایط خاصی برای هر کدام از آنها تعیین شده است.
حق عمری نوعی از حق انتفاع است که به موجب آن، قراردادی از طرف مالک به مدت عمر مالک یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار می شود.
اما حق رقبی، حقی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار میشود.
حق سکنی هم به حقی گفته میشودکه برای سکونت در مسکنی تعیین شده باشد. این حق ممکن است به صورت عمری و یا به طریق رقبی برقرار شده باشد.
همچنین بخوانید: جلوگیری از مزایده ملک موروثی
حق انتفاع در چه مواردی از بین می رود؟
حق انتفاع تا ابد برای منتفع باقی نخواهد ماند و در مواردی این حق از بین میرود که عبارتند از:
- انقضاء مدت
اگر حق انتفاع به شکل رقبی باشد و برای مدت معینی برقرار شده باشد، با انقضا مدت از بین خواهد رفت. همچنین، اگر به شکل عمری یا مطلق باشد با فوت مالک در نوع مطلق آن و با فوت شخصی که این حق، به طول عمر او در حق انتفاع عمری برقرار شده بود، از بین خواهد رفت. - تلف شدن مال موضوع انتفاع
اگر این حق نسبت به مال مشخصی ایجاد شده باشد و وجود آن مال، برای استفاده منتفع ضروری باشد. پس بدیهی است که با از بین رفتن مال، حق استفاده و بهره برداری از آن نیز از بین خواهد رفت. - فوت منتفع
حق انتفاع برای منتفع برقرار می باشد و با فوت او نیز از بین خواهد رفت. البته، اگر این حق برای چند شخص برقرار شده باشد، با فوت یکی از آنها این حق برای سایرین باقی می ماند و با فوت آخرین منتفع، از بین می رود. - رجوع مالک مال
در حق انتفاعی اگر حق به شکل مطلق برقرار شده باشد، مالک مال میتواند در هر زمانی که بخواهد، می تواند حقی را که واگذار نموده را بازگرداند. با رجوع مالک مال، این حق هم زایل خواهد شد.
سخن پایانی
حق انتفاع، حق بهره برداری و استفاده از مال یا ملکی میباشد که به منتفع واگذار میشود. این حق میتواند به مدت عمر شخصی برقرار شود و پس از آن از بین رود، که در این صورت، به شکل عمری میباشد و اگر برای مدت مشخصی برقرار شود، که حق انتفاع از نوع رقبی میباشد. وجود زمان برای این حق ضرورتی ندارد و اگر مدتی تعیین نشدهباشد، به شکل مطلق میباشد. حق انتفاع هم با فوت منتفع، زایل می گردد.
